Meinerswijk, waar mijn herinneringen langs de Rijn liggen.
Sommige plekken bezoek je als wandelaar, andere draag je je hele leven met je mee.
Vandaag was het voor mij zo'n dag. Samen met een gids maakte ik een wandeling door Meinerswijk en langs de Rijn een gebied dat niet alleen vol geschiedenis zit, maar ook een heel bijzondere plek in mijn hart heeft.
We begonnen bij pannenkoekenhuis De Steenen Camer en wandelden de Drielsedijk over. En daar, in dat vertrouwde landschap, kwamen de herinneringen vanzelf naar boven.
Ik woonde jaren met mijn kinderen aan de Postmeesterwei 12. Mijn kinderen speelden hier buiten, tussen de appels -peren bomen in de boomgaard, de dijk en de uitgestrekte velden van Meinerswijk. Ze konden er heerlijk hun gang gaan, in een omgeving waar de natuur alle ruimte kreeg.
Als ik nu terugkijk, zie ik ze weer voor me. Spelend, ontdekkend, opgroeiend in dat groene landschap aan de Rijn. Wat toen zo vanzelfsprekend was, voelt nu als een kostbare herinnering.
En terwijl ik vandaag met de gids verder wandelde, besefte ik opnieuw hoeveel verhalen deze omgeving in zich draagt. Verhalen van mensen die hier woonden en werkten, van steenfabrieken en kleiwinning, van oorlog en verdediging, maar ook van natuur die haar plek weer heeft teruggevonden.
Meinerswijk, waar de Rijn haar sporen achterliet.
Meinerswijk is een bijzonder stukje Arnhem. Je wandelt hier door een landschap dat in de loop van duizenden jaren door de Rijn is gevormd. De rivier bracht klei en zand mee, legde nieuwe lagen af en veranderde voortdurend de oevers.
Eeuwenlang werd in dit gebied klei afgegraven voor de baksteenindustrie. De steenfabrieken hadden de klei nodig om hun stenen te bakken, waarmee huizen en gebouwen werden opgetrokken. Door de kleiwinning ontstonden diepe gaten en plassen, die later samen met de rivier en de natuur het landschap zijn gaan bepalen.
De oude steenfabrieken herinneren aan die tijd. De gebouwen en ruïnes zijn stille getuigen van een periode waarin hier hard werd gewerkt en het landschap vooral in dienst stond van de industrie.
Vandaag de dag is Meinerswijk een bijzonder natuurgebied. Konikpaarden en Gallowayrunderen grazen al vele jaren tussen de plassen, graslanden en struiken. De dieren helpen het landschap open te houden. En wie hier wandelt, ziet hoe de natuur de ruimte heeft teruggenomen.
Wat een verschil met de tijd waarin de steenfabrieken hier volop draaiden.
Tijdens onze wandeling kwamen we in aanraking met een heel ander hoofdstuk uit de geschiedenis: de IJssellinie.
Wie vandaag door Meinerswijk wandelt, ziet misschien vooral groen, water, grazende dieren en oude betonnen bouwwerken. Maar achter die bouwwerken schuilt een verhaal uit de Koude Oorlog.
In de jaren vijftig werd de IJssellinie aangelegd als verdedigingslinie tegen een mogelijke aanval vanuit het oosten. Het plan was om een groot gebied tussen Nijmegen en het IJsselmeer onder water te zetten. Door het land onbegaanbaar te maken, hoopte men een vijandelijke opmars te vertragen.
Daarvoor werden stuwen, sluizen, bunkers en andere militaire voorzieningen gebouwd. Ook in Arnhem en Meinerswijk kwamen verdedigingswerken te liggen.
Het bijzondere is dat deze linie jarenlang geheim bleef. De bouw vond grotendeels in stilte plaats. Pas na de val van de Berlijnse Muur werd de geheimhouding officieel opgeheven.
De IJssellinie werd uiteindelijk nooit daadwerkelijk ingezet. De linie verloor haar militaire functie en werd in 1964 officieel opgeheven. Toch zijn er in Meinerswijk nog altijd sporen van deze bijzondere geschiedenis te vinden.
Een van de bijzondere onderdelen van de IJssellinie zijn de tankkazematten.
Voor de verdediging werden oude Amerikaanse Sherman-tanks uit de Tweede Wereldoorlog gebruikt. De tankrompen werden in beton gegoten, zodat alleen de geschutskoepel boven de grond uitstak. Zo ontstonden vaste verdedigingsposten die de stuw moesten beschermen.
In Meinerswijk zijn nog verschillende van deze tankkazematten terug te vinden. Het is een vreemd idee dat op plekken waar nu Konikpaarden en Gallowayrunderen grazen, wandelaars rustig rondlopen, ooit rekening werd gehouden met een mogelijke oorlog.
Het verleden ligt hier letterlijk onder je voeten.
De oude steenfabriek is voor mij een herkenningspunt in een landschap dat ik zo goed ken. De fabriek herinnert aan de tijd waarin de rivierklei de grondstof was voor de bakstenen die hier werden gemaakt.
In de omgeving van Meinerswijk waren meerdere steenfabrieken actief. De industrie bepaalde lange tijd het ritme van het gebied. De klei werd afgegraven, verwerkt en gebakken. Het landschap veranderde daardoor ingrijpend.
Toen de steenfabrieken in de tweede helft van de twintigste eeuw hun deuren sloten, veranderde ook de functie van het gebied. De natuur kreeg steeds meer ruimte en de oude industriële gebouwen werden onderdeel van het historische landschap.
En daar wandel je dan, langs de restanten van een wereld die ooit zo vanzelfsprekend was.
Mijn herinneringen aan de boomgaard, de dijk, runderen en de paarden. Meerdan 400 plantensoorten, vogels,watervogels,vlinders, ruig puur natuurlandschap Meinerswijk leeft in mijn hart.
Vandaag was het voor mij niet alleen een wandeling langs geschiedenis. Het was ook een wandeling terug naar mijn eigen verleden.
Als ik nu de Konikpaarden zie grazen in de uiterwaarden, denk ik terug aan die jaren.
Het is bijzonder om na zoveel jaren weer door datzelfde landschap te lopen. Sommige plekken veranderen, andere lijken hun eigen verhaal gewoon voort te zetten.
De Rijn stroomt nog altijd langs de uiterwaarden. Ookal is hij nu ectreem laag. De dijk ligt er nog. De oude steenfabriek herinnert aan het werkzame verleden en de betonnen resten van de IJssellinie vertellen over een tijd waarin men zich voorbereidde op oorlog.
En tussen al die verhalen liggen mijn eigen herinneringen.
Een landschap dat blijft vertellen.
Wat een rijkdom om met een gids door een gebied te wandelen dat je al zo lang kent en toch opnieuw te ontdekken.
Vandaag zag ik Meinerswijk niet alleen als de plek waar mijn kinderen speelden en waar we vele jaren woonden. Ik zag ook het landschap van toen en nu, met zijn rijke geschiedenis van bewoning, steenbakkerijen en de Koude Oorlog.
Het is een plek waar natuur en geschiedenis elkaar ontmoeten. Waar oude bouwwerken tussen het groen staan en waar Konikpaarden en Galloway runderen rustig grazen op grond die ooit een heel andere bestemming had.
En misschien is dat wel wat deze wandeling voor mij zo bijzonder maakte.
Ik liep niet alleen door het landschap van toen en nu. Ik liep ook even door mijn eigen herinneringen.
Sommige plekken laat je achter, maar ze laten jou nooit helemaal los.
25 september 2026
Ik kom terug.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Opmerking: Alleen leden van deze blog kunnen een reactie posten.