Narcis

Narcis van Judith Fanto,  over vriendschap, geheimen en de keuzes die ons leven veranderen.

Sommige boeken nemen je mee naar een andere tijd en een andere wereld. Je maakt kennis met mensen die je langzaam leert kennen, met hun dromen, hun geheimen en hun kwetsbaarheden. En terwijl je leest, ontdek je dat een verhaal uit het verleden ons ook vandaag nog veel kan vertellen.

Dat is wat de roman Narcis van Judith Fanto bij mij oproept als onderwerp om bij stil te staan. Een historische roman over vriendschap, verbondenheid, geheimen en verraad, tegen de achtergrond van een Europa dat langzaam maar onheilspellend verandert.

Wie is Judith Fanto?

Judith Fanto, geboren in 1969 in Delft, is jurist, spreker en schrijfster. Voor haar literaire werk gebruikt zij de achternaam Fanto, de familienaam van haar voorouders.

In 2020 debuteerde zij met de roman Viktor. Daarin speelde haar familiegeschiedenis een belangrijke rol. Met haar tweede roman, Narcis, die in 2025 verscheen bij uitgeverij Ambo|Anthos, neemt zij de lezer opnieuw mee naar een wereld waarin geschiedenis en persoonlijke verhalen nauw met elkaar verweven zijn.

Haar belangstelling voor de geschiedenis van haar familie en haar Weens-Joodse wortels vormt een belangrijke inspiratiebron voor haar werk. Ze weet historische gebeurtenissen te verbinden met de levens van mensen die proberen hun weg te vinden in een onzekere wereld.

Van Haarlem naar het Wenen van vroeger.

Het verhaal van Narcis begint in 1916. De tienjarige Hermann Loch, die Manno wordt genoemd, verliest zijn moeder en verhuist van Haarlem naar Wenen. Daar komt hij terecht bij zijn tante Edmonda, in een omgeving die voor hem vreemd en afstandelijk aanvoelt.

Een nieuw land, een andere taal en een leven waarin hij zijn vertrouwde wereld achter zich moet laten. Voor een kind is dat een ingrijpende verandering.

Langzaam vindt Manno aansluiting bij vijf leeftijdsgenoten. Samen vormen zij een hechte vriendengroep. De zes vrienden groeien op, maken plannen, beleven liefdes en teleurstellingen en bouwen een band op die de jaren lijkt te kunnen doorstaan.

Maar de wereld waarin zij leven, verandert ingrijpend.

Wanneer vriendschap op de proef wordt gesteld.

Judith Fanto laat haar verhaal zich ontwikkelen tegen de achtergrond van het Wenen van de eerste helft van de twintigste eeuw. Een stad die bekendstaat om haar cultuur, muziek, kunst en elegantie, maar waarin de politieke en maatschappelijke spanningen steeds verder toenemen.

Wanneer Hitler in 1938 Oostenrijk binnenvalt en het land bij nazi-Duitsland wordt ingelijfd, verandert de geschiedenis ook het persoonlijke leven van de vrienden.

Wat betekent vriendschap wanneer de wereld om je heen steeds harder wordt? Kun je trouw blijven aan iemand die andere keuzes maakt dan jij? En wat gebeurt er wanneer overtuigingen, angst en ideologie belangrijker worden dan de band die mensen jarenlang met elkaar hebben opgebouwd?

Dat zijn vragen die deze roman bijzonder actueel maken. Want vriendschap is niet alleen samen lachen, mooie herinneringen delen en er voor elkaar zijn wanneer het goed gaat. Juist in moeilijke tijden blijkt hoeveel een vriendschap werkelijk waard is.

De betekenis van de titel Narcis

De titel verwijst in het verhaal onder meer naar een parfum dat Béla ontwikkelt op basis van de geur van narcissen. Daarmee krijgt de bloem een bijzondere plaats in de roman.

Een geur kan herinneringen oproepen, iemand terugbrengen naar een plek of een moment en gevoelens wakker maken waarvan je dacht dat ze allang verdwenen waren. Geur is vluchtig, maar wat je eraan verbindt, kan je een leven lang bijblijven.

Ook de narcis zelf roept vragen op. Wat zien we wanneer we naar een ander kijken? Kennen we iemand werkelijk, of zien we vooral het beeld dat we zelf van die persoon hebben gevormd?

De titel krijgt daardoor een extra betekenislaag. De roman gaat niet alleen over wat mensen met elkaar delen, maar ook over wat verborgen blijft.

Geschiedenis is meer dan jaartallen

Wat mij aan dit soort historische romans aanspreekt als onderwerp voor een boekenblog, is de manier waarop grote gebeurtenissen een persoonlijk gezicht krijgen.

We kennen de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog uit boeken, documentaires en verhalen. We leren over politieke beslissingen, grenzen die verschuiven en regimes die mensen hun vrijheid ontnemen. Maar achter iedere historische gebeurtenis schuilen mensen. Mensen die liefhebben, twijfelen, bang zijn en keuzes moeten maken.

In Narcis komt die geschiedenis dichtbij door de levens van zes vrienden te volgen. Hun onderlinge verbondenheid staat niet los van de wereld om hen heen. Integendeel: de politieke ontwikkelingen dringen steeds verder door in hun persoonlijke relaties.

En juist dat maakt het verhaal aangrijpend. Je kunt je afvragen wat je zelf zou doen wanneer je overtuigingen en je loyaliteit aan iemand die je dierbaar is met elkaar in botsing komen.

Wat blijft er over wanneer de wereld verandert?

Narcis is een roman over een vriendschap die door de jaren heen wordt gevormd en op de proef gesteld. Over mensen die elkaar nodig hebben, maar elkaar misschien nooit helemaal kunnen doorgronden.

Want hoe goed kennen we onze vrienden eigenlijk? Moet je alles van elkaar weten om werkelijk bevriend te zijn? Of mag iemand geheimen hebben, zonder dat dit meteen betekent dat de vriendschap niet oprecht is?

Judith Fanto stelt vragen waarop niet altijd een eenvoudig antwoord bestaat. En misschien hoeft dat ook niet. Soms is het juist de kracht van een boek dat het je aan het denken zet en je uitnodigt om met een andere blik naar mensen en gebeurtenissen te kijken.

Voor mij is dat een van de waardevolle kanten van historische literatuur: het verleden komt tot leven en laat ons tegelijkertijd nadenken over de wereld van vandaag.

Een boek over vriendschap, vertrouwen en de geschiedenis die mensen met elkaar verbindt, maar soms ook voorgoed uit elkaar drijft.